Bezpieczna jazda z przyczepą

Przyczepa samochodowa to bardzo praktyczny pojazd, jednak jazda samochodem z dodatkowym „ogonem” wymaga szczególnej uwagi i wprawy. Inżynierowie jednak wymyślają coraz to nowsze układy chroniące nas przed błędami na drodze.

 

Prowadzenie przyczepy za samochodem nie zawsze wymaga wyrobienia dodatkowych uprawnień np. kategorii prawa jazdy E. W zależności od dopuszczalnych mas pojazdów często wystarczy zwykłe „prawko” kategorii B. Nie ma zatem rozróżnienia czy ciągniemy małą przyczepkę bagażową czy dużą przyczepę kempingową, istotne jest by masa nie przekraczała określonych wartości. W praktyce rzadko zdarza się by kierowca z własnej inicjatywy wykupił kurs jazdy samochodem z przyczepą pod okiem wykwalifikowanego instruktora. Mamy więc potencjalne źródło niebezpiecznych sytuacji drogowych.

Sprawny samochód i przyczepa nie powinna sprawiać problemów, zatem przed jazdą zawsze należy sprawdzić stan techniczny obu pojazdów z nastawieniem na układ hamulcowy, oświetlenie, układ sprzęgowy i ogumienie. Dotyczy to zwłaszcza przyczep użytkowanych rzadziej, na przykład przyczep kempingowych. Zużyte elementy, np. głowice zaczepowe należy wymieniać na oryginalne elementy posiadające odpowiednie dokumenty dopuszczające dany element do użytku.

Kolejnym ważnym aspektem bezpiecznego użytkowania przyczepy jest właściwy rozkład mas. Oczywiście nie zakładamy, że przyczepa jest przeciążona i/lub cięższa od samochodu holującego, ale nie ma co ukrywać że zdarzają się przypadki przeładowania przyczep zwłaszcza modeli o dopuszczalnej masie całkowitej do 750 kg. Jeśli jednak ładunek mieści się w normie dopuszczalnej ładowności przyczepy należy odpowiednio ułożyć i zabezpieczyć przewożony ładunek. Przede wszystkim należy go ułożyć w ten sposób by równomiernie dociążał koła przyczepy i dyszel. Nie należy przeciążać poszczególnych elementów przyczepy. Ponadto optymalnie jest gdy środek ciężkości położony jest maksymalnie nisko, co zapewnia stabilność i odporność na wiatr boczny. No i najważniejsze: mocowanie. Przyczepy bagażowe wyposażone są w specjalne uchwyty w podłodze do których mocuje się liny i pasy mocujące towar na podłodze. Warto zatem wcześniej rozplanować położenie ładunku by uniknąć jego uszkodzenia i zapewnić bezpieczeństwo. To samo, a może jeszcze w większym stopniu dotyczy przyczep kempingowych i kamperów. Duża przyczepa podatna jest na podmuchy wiatru i drgania wywołane nierównościami nawierzchni, tak więc każda nierównowaga w wadze przyczepy będzie potęgowała niewłaściwe właściwości jezdne. Wszelkie luźne elementy wewnątrz przyczepy powinny być zatem odpowiednio pozamykane w szafkach lub unieruchomione w taki sposób by nie mogły swobodnie przemieszczać się po wnętrzu pojazdu.

Kiedy wszystkie warunki bezpieczeństwa są spełnione, a przyczepa właściwie przypięta do samochodu można rozpocząć podróż. Jeżdząc z przyczepą zawsze należy brać pod uwagę dodatkowy „ogon”, który zawsze w mniejszym lub większym stopniu utrudnia manewrowanie. Samochód z przyczepą gorzej przyspiesza, skręca a przede wszystkim jego droga hamowania wydłuża się. Oczywiście najlepiej jest gdy przyczepa, zwłaszcza cięższa wyposażona jest w hamulce najazdowe, jednak nie jest to wymóg wśród kategorii tak zwanych przyczep lekkich. Kolejną cechą przyczepy niekorzystnie wpływającą na właściwości jezdne pojazdu jest skłonność do wężykowania, czyli kołysania się przyczepy wzdłuż osi pojazdu holującego. To bardzo niebezpieczne zjawisko mogące w skrajnych sytuacjach doprowadzić do utraty równowagi przez zespół pojazdów i w konsekwencji wypadek. Sposobów na uniknięcie problemów z tym związanych jest kilka. Podstawowy z nich to kontrola przyczepy za pomocą zwalniania i przyspieszania samochodu. Istnieją dwie szkoły mówiące o wyprowadzaniu przyczepy z wężykowania. Pierwsza nakazuje szybkie choć nie gwałtowne zwolnienie przez co ruch poprzeczny przyczepy ma się uspokoić. Drugi sposób nakazuje wręcz przeciwnie przyspieszenie a następnie zwolnienie. W tym wypadku nie ma jednej, prawidłowej metody. Zawsze należy dopasować ją do zastanej sytuacji na drodze.

Z pomocą spieszą też producenci samochodów i komponentów przyczep. Samochody wyposażone w ESP czyli układ stabilizacji samochodu, po podpięciu przyczepy mają zdolność do samoistnego stabilizowania zespołu pojazdów za pomocą układu hamulcowego. Czujniki umieszczone w kołach samochodu rozpoznają poślizg i kołyszące ruchy wokół osi samochodu i poprzez przyhamowywanie poszczególnych kół stabilizuje pojazd. W dopracowywaniu tego typu układów bryluje Mercedes i Opel. Firmy wytwarzające komponenty przyczep takie jak Al-Ko i Knott proponują aktywne układy stabilizacji opierające się o układy elektroniczne i hamulce przyczepy. Analogicznie do systemów ESP samochodu układy po wykryciu nieprawidłowości w zachowaniu się przyczepy odpowiednio hamują koła.

Jeszcze prostszą metodą jest stosowanie zaczepów kulowych wyposażonych w specjalne okładziny cierne dociskane do kuli haka. Jest to bardzo trwałe i zarazem proste rozwiązanie ograniczające znacznie niebezpieczne kołysanie przyczepy. Można je stosować w przypadku nowych i używanych przyczep w połączeniu z każdym samochodem.